Tổng quan về cấu tạo gỗ tự nhiên

Tổng quan về cấu tạo gỗ

Cấu tạo gỗ là nhân tố chủ yếu nhất ảnh hưởng đến tính chất gỗ. Cấu tạo và tính chất liên quan mật thiết với nhau. Cấu tạo có thể xem là biểu hiện bên ngoài của tính chất. Những hiểu biết về cấu tạo là cơ sở để giải thích bản chất các hiện tượng sản sinh trong quá trình gia công chế biến và sử dụng gỗ.

Muốn nhận mặt gỗ, xác định tên để buôn bán và sử dụng cho thích hợp, trước hết cần nắm vững những kiến thức cơ bản về cấu tạo. Trong thực tế có nhiều loại gỗ rất giống nhau, cần đi sâu phân loại một cách chính xác, phải tiến hành khảo sát cấu tạo hiển vi của gỗ.

Mặt khác do ảnh hưởng của hoàn cảnh bên ngoài, không những các loài gỗ khác nhau mà từng cây trong cùng một loài và ngay cả trong từng bộ phận khác nhau trong cùng một cây cũng có sự khác nhau. Chính vì vậy các sản phẩm của gỗ khi gia công, chế biến cũng sẽ có sự không đồng nhất về mầu sắc – một trong số những sản phẩm tiêu biểu đó là ván sàn gỗ tự nhiên. Không giống như sàn gỗ công nghiệp, ván sàn gỗ tự nhiên thường không đồng đều về mầu sắc, chỗ đậm chỗ nhạt. Một số thanh sàn gỗ giáng hương, sàn gỗ căm xe, sàn gỗ lim được lấy ở phần gốc cây thường có mầu xẫm hơn các thanh lấy ở phần ngọn. Đây cũng là một trong những điểm khác nhau giữa ván sàn tự nhiên và ván sàn gỗ công nghiệp.

Muốn phân biệt được những hiện tượng đó, cần có những kiến thức sâu sắc và toàn diện về cấu tạo hiển vi của gỗ. Tóm lại muốn nhận biết tên gỗ được chính xác, muốn tìm hiểu về tính chất gỗ, muốn áp dụng các biện pháp kỹ thuật thích hợp trong quá trình gia công chế biến, muốn sử dụng hợp lý và tiết kiệm gỗ… trước hết phải hiểu biết về cấu tạo gỗ. Đây là một trong những biện pháp căn bản để nâng cao chất lượng sử dụng gỗ.

Tùy theo mức độ và yêu cầu mà tiến hành khảo sát cấu tạo gỗ dưới mắt thường và kính lúp (x10) – cấu tạo thô đại. Dưới kính hiển vi thường (x1000) và siêu hiển vi (x10.000).

Như chúng ta đã biết, thực vật chia làm hai giới: giới thực vật hạ đẳng và giới thực vật thượng đẳng. Thực vật thượng đẳng chia làm nhiều ngành nhưng hạt trần và hạt kín là hai ngành quan trọng nhất.

Thực vật hạt trần – cây lá kim nhưn thông các loại, pơmu, hoàng đàn, kim giao, ngọc am… thường mọc thành rừng thuần loại, có nhiều ở vùng cao nước ta, thân thẳng tròn, ít khuyết tật.

Thực vật hạt kín gồm hai lớp: một lá mầm và hai lá mầm, lớp hai lá mầm gồm các cây thân thảo và cây thân gỗ. Cây thân gỗ gồm cây bụi, cây nhỡ và cây gỗ lớn, đó là các loại gỗ lá rộng. Gỗ lá rộng thường mọc thành rừng hỗn giao, đây là loại cây cung cấp gỗ chủ yếu của rừng nước ta. Đối tượng nghiên cứu của gỗ là gỗ lá kim và gỗ lá rộng.

Lớp một lá mầm phần lớn là loại cây thân thảo và một số ít loài cây thân gỗ như cọ, dừa, cau, thốt nốt, tre, trúc… Các loại dây leo như song, mây… đây là những loại cây có giá trị kinh tế cao, cần được nghiên cứu, khai thác và sử dụng hợp lý để tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị kinh tế cao.

Ở mỗi loại thực vật thân gỗ có thể chia ra làm 3 phần:

Rễ giữ cho cây đứng vững, hút nước và muối khoáng từ trong đất làm nguyên liệu cho quá trình quang hợp tạo chất dinh dưỡng nuôi cây.

Gốc, thân, cành vừa là sườn cột chống đỡ tán lá, vừa là đường dẫn truyền nhựa nguyên (qua gỗ) và nhựa luyện – chất dinh dưỡng được tổng hợp ở lá – được vận chuyển qua vỏ xuống các bộ phận phía dưới để nuôi cây. Thân cây chiếm từ 50 đến 90% thể tích gỗ toàn cây – đây là bộ phận cung cấp gỗ chủ yếu.

Lá là cơ quan hô hấp, thoát hơi nước để ổn định nhiệt độ cho cây, là nơi tổng  hợp chất hữu cơ nuôi cây.

Thực vật thân gỗ không ngừng lớn lên theo chiều cao và theo đường kính. Sinh trưởng theo chiều cao dựa vào tác dụng phân sinh của chồi ngọn. Lớn lên theo đường kính chủ yếu là do hoạt động của tần phát sinh libe – gỗ (tượng tầng hay mô phân sinh thứ cấp).

Tế bào của tầng phát sinh không ngừng phân sinh ra những tế bào mới về phía bên trong làm thành vòng gỗ, về phía bên ngoài làm thành lớp vỏ. Trong quá trình phân sinh này, số tế bào cung cấp cho phần gỗ luôn luôn nhiều hơn tế bào cấp cho phần vỏ, nên sự tăng trưởng theo chiều ngang của thân cây chủ yếu là do phần gỗ ngày một dầy thêm.

Khảo sát cấu tạo gỗ thường được tiến hành trên 3 mặt cắt chính là mặt cắt ngang, mặt cắt xuyên tâm và mặt cắt tiếp tuyến. Ứng với mỗi mặt cắt sẽ cho ta hình ảnh về vân gỗ khác nhau tương ứng với từng góc cắt.

One thought on “Tổng quan về cấu tạo gỗ tự nhiên

  1. Vua Sàn Gỗ says:

    Cảm ơn bạn Song Thắng đã quan tâm đến bài viết của chúng tôi.
    Về câu hỏi của bạn, Vua Sàn Gỗ xin trả lời như sau:

    Mạch gỗ là tổ chức của nhiều tế bào gỗ nối tiếp nhau thành ống được sắp xếp theo chiều dọc thân cây. Đây là loại tế bào vách dầy có kích thước lớn nhất nên dễ quan sát nhất. Mạch gỗ chỉ có ở gỗ lá rộng, nó là điểm khác biệt chủ yếu so với gỗ lá kim.

    Mạch gỗ chiếm tỷ lệ khá lớn, trung bình từ 20 đến 30% thể tích gỗ. Tỷ lệ mạch gỗ nhiều hay ít tùy theo loài cây, tuổi, gỗ sớm, gỗ muộn và điều kiện sinh trưởng.

    Tế bào mạch gỗ thường có dạng hình trống (ở những loại gỗ mạch xếp vòng tròn và những loại gỗ có mạch gỗ lớn) hoặc hình trụ hay hình viên trụ ở các loại gỗ còn lại.

    Trên mặt cắt ngang tế bào mạch gỗ là những lỗ hình tròn hay hình bầu dục gọi chung là lỗ mạch. Trên mặt cắt dọc, tế bào mạch gỗ là các ống mạch.

    Các hình thức phân bố của lỗ mạch: Lỗ mạch xếp vòng, lỗ mạch xếp phân tán, lỗ mạch xếp trung gian.
    Các hình thức tụ hợp của lỗ mạch: Lỗ mạch đơn, lỗ mạch kép, lỗ mạch nhóm, lỗ mạch dây xuyên tâm, lỗ mạch dây tiếp tuyến.

    Vai trò của mạch gỗ trong thân cây là dẫn truyền nhựa nguyên từ rễ lên lá. Sau khi chặt hạ, mạch gỗ làm nhiệm vụ lưu thông nước trong gỗ làm cho gỗ chóng khô. Trong việc bảo quản gỗ, mạch gỗ có tác dụng làm cho thuốc thấm sâu và nhanh. Mạch gỗ là một trong những tiêu chuẩn quan trọng trong việc nhận mặt gỗ, là yếu tố làm giảm tính chất cơ lý gỗ lá rộng.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *